Inicjatorem cyklu Filmowe obrazy jest Grzegorz Kędzierski, członek Zarządu Koła Operatorów Obrazu Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Bohaterami cyklu byli do tej pory Zygmunt Samosiuk, Piotr Sobociński, Edward Kłosiński, Witold Adamek, Arkadiusz Tomiak i Sławomir Idziak.
Andrzej J. Jaroszewicz to postać pomnikowa w polskiej kinematografii, a jednocześnie twórca, który nigdy nie pozwolił sobie na artystyczną stagnację. Urodzony w 1938 roku, od dekad udowadnia, że operator to nie tylko rzemieślnik, ale przede wszystkim współautor wizji reżyserskiej, zdolny do ekstremalnych poświęceń i ciągłego eksperymentowania. Jego droga do zawodu, choć wyboista (przerwa w studiach w Szkole Filmowej w Łodzi), ukształtowała artystę o żelaznej dyscyplinie i niezwykłej sprawności fizycznej.
Współpraca z Andrzejem Żuławskim: Narodziny wizjonerstwa
Kluczowym momentem w karierze Jaroszewicza było spotkanie z Andrzejem Żuławskim – 17 lutego minęła 10. rocznica śmierci tego znakomitego reżysera. Ich współpraca przeszła do historii kina jako przykład idealnej symbiozy reżysera i operatora. Jaroszewicz, dzięki znakomitej sprawności fizycznej, stał się mistrzem prowadzenia kamery „z ręki”, co pozwalało na realizację niezwykle dynamicznych, długich ujęć, tak charakterystycznych dla rozedrganego stylu Żuławskiego.
„Uprawiałem sport, dzięki czemu, będąc szwenkierem – czyli operatorem kamery – prowadziłem ją z ręki płynnie, obraz nie trząsł się” – wyjaśnia Jaroszewicz, podkreślając, że technika zawsze musi iść w parze z fizyczną sprawnością i intuicją.
Największym wyzwaniem ich wspólnej drogi był film „Na srebrnym globie”. Jaroszewicz stworzył tam unikalny, zimny świat, świadomie przełamując estetykę ówczesnej taśmy filmowej.
„Dzięki wyobraźni wizualnej Andrzeja dobrze się rozumieliśmy. We mnie Andrzej cenił biegłe stosowanie narzędzi operatorskich. W „Na srebrnym globie” przełamałem cukierkowość Kodaka, pozbawiając obraz za pomocą zielonego filtra tonów ciepłych. Tak chciał Andrzej, a ja jestem operatorem, który robi zdjęcia nie dla siebie, tylko dla filmu” – wspomina Jaroszewicz.
Wszechstronność i ewolucja stylu
Choć kojarzony głównie z ekspresjonizmem Żuławskiego, Jaroszewicz udowodnił swoją wszechstronność w wielu innych gatunkach. Od intymnego, wyciszonego „Dekalogu VIII” Krzysztofa Kieślowskiego, przez dynamiczne i komercyjne „Młode wilki”, aż po epickie widowisko „Quo Vadis” Jerzego Kawalerowicza. Jego dewizą zawsze była świeżość spojrzenia.
„Nie lubię powtarzać czegoś ani po innych operatorach, ani po sobie” – deklaruje artysta.
Tę zasadę potwierdził w 2019 roku, pracując przy „Mowie ptaków” Xawerego Żuławskiego. Mając 81 lat, nie bał się sięgnąć po telefon komórkowy jako narzędzie pracy, łącząc klasyczne triki operatorskie z nowoczesną technologią. Xawery Żuławski określił go wówczas mianem „jedynego prawdziwie niepokornego polskiego operatora”.
Pedagog i strażnik rzemiosła
Andrzej J. Jaroszewicz to także wybitny nauczyciel, dzielący się wiedzą w czołowych polskich szkołach filmowych. Jego perfekcjonizm stał się legendarny – m.in. dzięki ogromnej kolekcji slajdów z testami wywoływania taśmy, na których uczyły się pokolenia operatorów (w tym m.in. Michał Dymek). Jako współzałożyciel Stowarzyszenia Autorów Zdjęć Filmowych (PSC), nieustannie dba o status i jakość polskiej szkoły sztuki operatorskiej.
2 marca 2026 r. (poniedziałek), godz. 19:00
„Na srebrnym globie”, reż. Andrzej Żuławski, 1987, 157 min - link do kupna biletów => TUTAJ
Przed pokazem rozmowa Błażeja Hrapkowicza z Andrzejem J. Jaroszewiczem, Andrzejem Sewerynem i Xawerym Żuławskim.
Opowieść o grupie badaczy kosmosu, którzy uciekając z umierającej Ziemi, rozbijają się na nieznanej, nadającej się do życia planecie. Jedyny ocalały z katastrofy mężczyzna, Jerzy, staje się dla potomstwa swoich towarzyszy Starym Człowiekiem – mitycznym patriarchą i półbogiem. Z biegiem pokoleń społeczność dziczeje, tworząc prymitywną, opartą na okrutnych rytuałach cywilizację, która toczy krwawe wojny z rdzennymi mieszkańcami planety – skrzydlatymi potworami zwanymi Szernami. Po latach na planetę przybywa kolejny wysłannik z Ziemi, Marek. Zostaje on uznany przez zdegenerowane społeczeństwo za oczekiwanego Mesjasza, który ma ich wyzwolić spod jarzma Szernów. Marek podejmuje tę rolę, co prowadzi do krwawej krucjaty, a ostatecznie do jego własnego upadku i symbolicznego ukrzyżowania.
www.sfp.org.pl
www.kinokultura.pl